Ngày 15/9, Đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Môi trường do Thứ trưởng Võ Văn Hưng làm Trưởng đoàn làm việc với tỉnh Vĩnh Long về thực hiện nhiệm vụ chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Theo UBND tỉnh Vĩnh Long, địa phương đã hoàn thành 15/16 nhiệm vụ được giao tại Công điện số 34/CĐ-TTg và các văn bản liên quan, đạt 93,75%. Nhiệm vụ còn lại là đầu tư nâng cấp, mở rộng Cảng cá Định An.

Đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm việc với tỉnh Vĩnh Long về công tác phòng chống khai thác IUU sáng 15/9. Ảnh: Minh Đảm.

Siết quản lý đội tàu, VMS

Vĩnh Long hiện quản lý 4.550 tàu cá. Trong đó, 4.475 tàu từ 6 m trở lên còn hạn giấy phép khai thác, đạt 98,35%; toàn bộ 4.550 tàu đã được đánh dấu, viết số đăng ký theo quy định.

Tuy nhiên, địa phương vẫn còn 75 tàu quá hạn giấy phép khai thác, 103 tàu quá hạn đăng kiểm và 88 tàu quá hạn an toàn thực phẩm. Những tàu không đủ điều kiện được yêu cầu neo đậu, không ra khơi và được lực lượng chức năng, chính quyền cơ sở theo dõi.

Đối với 134 tàu không đủ điều kiện hoạt động thuộc diện được theo dõi bằng thiết bị kiểm soát, đến nay tỉnh đã lắp thiết bị cho 104 tàu.

Vĩnh Long cũng duy trì trực ban VMS 24/7. Từ ngày 1/1 đến 31/8/2026, cơ quan chức năng phát hiện 286 tàu mất kết nối VMS từ trên 6 giờ đến dưới 10 ngày. Các tàu đều báo vị trí định kỳ 6 giờ/lần và khôi phục tín hiệu trước thời hạn 10 ngày.

Đến thời điểm báo cáo, 45 tàu đã về bờ để cơ quan chức năng làm việc với thuyền trưởng, đối chiếu dữ liệu, xác minh nguyên nhân; 241 tàu còn hoạt động trên biển tiếp tục được theo dõi và sẽ kiểm tra khi cập cảng.

Báo cáo cũng ghi nhận 2 tàu có hành vi “khai thác vượt ranh” qua công tác giám sát. Một trường hợp đã bị xử phạt 116 triệu đồng; trường hợp còn lại đang được xác minh, xử lý.

Theo UBND tỉnh Vĩnh Long, từ đầu năm 2026 đến nay không phát sinh tàu cá của tỉnh vi phạm vùng biển nước ngoài.

Vĩnh Long hiện quản lý 4.550 tàu cá. Ảnh: Minh Đảm.

Ông Đoàn Minh Trung, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Vĩnh Long cho biết lực lượng Biên phòng xác định chống khai thác IUU là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên.

Tại các đồn biên phòng, cán bộ, đảng viên được phân công theo dõi những hộ có tàu thuộc nhóm nguy cơ cao, phối hợp với chính quyền địa phương tuyên truyền, vận động chủ tàu, thuyền trưởng chấp hành quy định.

“Những trường hợp vi phạm, chúng tôi kiên quyết phát hiện, củng cố hồ sơ xử lý”, ông Trung nhấn mạnh.

Theo ông Trung, lực lượng Biên phòng đã xử lý 41 trường hợp vi phạm liên quan đến VMS, đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác, khai thác không đúng vùng và một số hành vi khác.

Sau các đợt kiểm tra, lực lượng Biên phòng tiếp tục đối chiếu dữ liệu xuất, nhập bến giữa trạm kiểm soát và cảng cá; rà soát phương tiện chưa phát sinh dữ liệu trên hệ thống, đồng thời tăng cường quản lý tàu ra, vào bến.

Tính đến ngày 2/9, sản lượng thủy sản được giám sát qua cảng đạt hơn 39.054 tấn. Tỉnh đã kiểm tra, kiểm soát 3.964 tàu với 12.978 lượt; thủ tục trên hệ thống eCDT được thực hiện đối với 3.222 tàu với 9.661 lượt.

Đại biểu trong đoàn công tác phát biểu góp ý cho công tác chống khai thác IUU của tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Minh Đảm.

Tìm giải pháp phù hợp cho tàu ven bờ

Một khó khăn được Vĩnh Long nêu tại cuộc họp là việc thực hiện quy định đối với tàu cá từ 6 m trở lên khi bốc dỡ sản phẩm.

Hiện tỉnh có 5 cảng cá loại II, trong khi khoảng 2.223 tàu ven bờ phần lớn có kích thước nhỏ, gặp khó khi cập các cảng này do công năng, kết cấu cầu cảng chưa phù hợp.

Ông Nguyễn Văn Buội, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, nhiều tàu từ 6 m đến dưới 12 m vẫn đưa sản phẩm lên bờ tại các bến truyền thống. Địa phương kiến nghị có giải pháp vừa bảo đảm kiểm soát, truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, vừa phù hợp thực tế của đội tàu nhỏ.

Vĩnh Long cũng kiến nghị hoàn thiện một số tính năng của hệ thống eCDT, VMS và hướng dẫn cụ thể việc kết thúc hồ sơ đối với trường hợp mất kết nối VMS từ trên 6 giờ đến dưới 10 ngày nhưng qua xác minh có đủ căn cứ xác định nguyên nhân khách quan, không có hành vi vi phạm.

Bên cạnh những kết quả đạt được, địa phương xác định vẫn còn khoảng 30-50 tàu thường xuyên hoạt động gần đường ranh giới ở vùng biển phía Nam và Tây Nam, tiềm ẩn nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài. Tàu không đủ điều kiện và tình trạng mất kết nối VMS cũng là những nội dung cần tiếp tục kiểm soát chặt.

Thứ trưởng Võ Văn Hưng nhấn mạnh, Công tác quản lý phải chuyển mạnh sang dựa trên dữ liệu, bảo đảm minh bạch và kiểm chứng được kết quả. Ảnh: Minh Đảm.

Thứ trưởng Võ Văn Hưng ghi nhận nỗ lực của Vĩnh Long trong công tác chống khai thác IUU. Theo Thứ trưởng, nhiệm vụ này không chỉ nhằm đáp ứng các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC), mà phải đặt trong tổng thể quản lý và phát triển ngành thủy sản bền vững.

Cùng với thực thi pháp luật trên biển, địa phương cần quan tâm chuyển đổi nghề, phát triển nuôi trồng, chế biến, dịch vụ và tạo sinh kế ổn định cho người dân ven biển.

“Việc gì chưa làm được, điểm yếu chỗ nào chúng ta phải biết và được kiểm chứng trên số liệu”, Thứ trưởng Võ Văn Hưng nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng, chống khai thác IUU phải là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, không kết thúc khi Việt Nam gỡ được “thẻ vàng” của EC. Công tác quản lý phải chuyển mạnh sang dựa trên dữ liệu, bảo đảm minh bạch và kiểm chứng được kết quả.

Thứ trưởng ghi nhận quyết tâm của Vĩnh Long nhưng lưu ý không được chủ quan. Với 4.550 tàu cá, địa phương phải quản lý được thông tin từng tàu, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các lực lượng và chính quyền cơ sở. Những tàu không đủ điều kiện, mất kết nối VMS hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao phải có giải pháp quản lý, xử lý cụ thể.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Quỳnh Thiện chỉ đạo các đơn vị thuộc Ban Thường trực Ban Chỉ đạo IUU của tỉnh tiếp tiếp thu các ý kiến của Thứ trưởng Võ Văn Hưng và hóp ý của đại biểu trong Đoàn công tác. Ảnh: Minh Đảm.

Thứ trưởng Võ Văn Hưng yêu cầu Vĩnh Long tiếp tục rà soát, cập nhật kết quả và hoàn thiện báo cáo trước ngày 20/9; đồng thời gắn chống IUU với giảm cường độ khai thác, tăng nuôi trồng, chuyển đổi nghề và tạo sinh kế bền vững cho ngư dân.

Đối với khó khăn của đội tàu nhỏ, Thứ trưởng đề nghị tỉnh chủ động rà soát, xem xét công bố các địa điểm tạm phù hợp để tàu cập, bốc dỡ sản phẩm theo quy định; giao cơ quan chuyên môn tiếp tục hướng dẫn địa phương thực hiện.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Quỳnh Thiện cho biết tỉnh sẽ kiểm tra lại toàn bộ những tồn tại được Đoàn công tác chỉ ra, đề cao trách nhiệm người đứng đầu và huy động cả hệ thống chính trị thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU.

“Tỉnh Vĩnh Long sẽ quyết tâm cao nhất, huy động cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở, đề cao trách nhiệm người đứng đầu, quyết tâm cùng với cả nước tháo gỡ ‘thẻ vàng’ của Ủy ban châu Âu”, ông Nguyễn Quỳnh Thiện khẳng định.

Minh Đảm

https://nongnghiepmoitruong.vn/