Giá sầu riêng tại Đồng bằng sông Cửu Long giảm mạnh trong khoảng 2–3 tuần cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026, với mức giảm khá nhanh và sâu khiến nông dân đối diện nguy cơ thua lỗ lớn.

Tại Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, giá sầu riêng Ri6 loại đẹp từng dao động quanh 80.000–90.000 đồng/kg nay giảm còn 45.000–55.000 đồng/kg; hàng xô phổ biến chỉ còn 30.000–40.000 đồng/kg. Sầu riêng Monthong (Thái) từ mức trên 100.000 đồng/kg giảm về quanh 60.000–70.000 đồng/kg, thậm chí thấp hơn nếu chất lượng không đồng đều. Đáng chú ý, hình thức “bán xô” – vốn ít phổ biến khi thị trường thuận lợi – đang xuất hiện trở lại. Nhiều vườn chấp nhận bán trọn lô với giá bình quân thấp để giải phóng hàng, thay vì phân loại bán theo phẩm cấp. Việc này phản ánh rõ tình trạng sức mua suy yếu và rủi ro tồn hàng tăng. Một số trường hợp thương lái đã đặt cọc trước đó cũng ghi nhận tình trạng bỏ cọc hoặc kéo dài thời gian thu mua, buộc nông dân phải hạ giá thêm để bán được hàng.

Ở khâu xuất khẩu, giá thu mua giảm theo đà giảm của thị trường Trung Quốc – đầu ra chính của sầu riêng Việt Nam. Giá sầu riêng tại Trung Quốc giảm mạnh trong cùng thời điểm khiến doanh nghiệp xuất khẩu hạ giá mua để giảm rủi ro. Hàng xuất khẩu loại đạt chuẩn cũng bị ép giá xuống mức thấp hơn trước từ 20–30%. Những lô hàng không đạt yêu cầu về chất lượng hoặc truy xuất nguồn gốc gặp khó khăn trong khâu thông quan, kéo dài thời gian, phát sinh chi phí, làm giảm thêm giá trị thu mua trong nước. Nguyên nhân trực tiếp là cung tăng nhanh trong khi cầu chững lại. Diện tích sầu riêng tăng mạnh trong các năm trước, nhiều vườn bước vào giai đoạn cho trái đồng loạt, khiến sản lượng dồn vào cùng thời điểm. Khi sản lượng tăng nhanh hơn khả năng tiêu thụ, giá giảm là phản ứng tất yếu. Bên cạnh đó, việc siết chặt kiểm soát từ phía Trung Quốc – đặc biệt về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và dư lượng – làm tăng tỷ lệ lô hàng bị ách tắc hoặc không đạt chuẩn, khiến doanh nghiệp thận trọng hơn trong thu mua.

Từ phía nông dân, bài toán lỗ – lãi đang chuyển nhanh sang chiều âm. Chi phí đầu tư cho 1 kg sầu riêng hiện dao động khoảng 35.000–45.000 đồng/kg (tùy vườn, mức đầu tư và năng suất). Với mức giá bán xô phổ biến 30.000–40.000 đồng/kg, nhiều vườn gần như không có lãi, thậm chí lỗ trực tiếp. Với những vườn năng suất thấp hoặc chi phí cao, mức lỗ có thể lên tới 5.000–10.000 đồng/kg. Nếu tính trên quy mô 10–15 tấn/vụ/ha, khoản lỗ không còn nhỏ. Ngoài chi phí sản xuất, rủi ro còn đến từ biến động giao dịch. Khi giá giảm nhanh, các thỏa thuận mua bán trước đó bị phá vỡ, người trồng không chỉ mất giá mà còn mất luôn chi phí cơ hội. Trường hợp bị bỏ cọc, nông dân phải tìm đầu ra mới trong thời gian ngắn, thường phải chấp nhận giá thấp hơn. Chuỗi cung ứng vì vậy trở nên thiếu ổn định, chi phí rủi ro tăng lên ở tất cả các khâu.

Ở góc độ thị trường, sự phụ thuộc lớn vào một đầu ra duy nhất tiếp tục bộc lộ điểm yếu. Khi giá tại Trung Quốc giảm, không có thị trường thay thế đủ lớn để hấp thụ lượng hàng dư thừa. Trong khi đó, các thị trường khác yêu cầu tiêu chuẩn cao hơn, không thể chuyển hướng ngay trong ngắn hạn. Điều này khiến giá trong nước bị kéo xuống nhanh hơn và khó phục hồi trong thời gian ngắn. Các giải pháp đưa ra hiện nay chủ yếu mang tính xử lý tình huống. Một số địa phương khuyến cáo nông dân giãn thời gian thu hoạch, tăng cường phân loại để giữ giá cho hàng đạt chuẩn. Tuy nhiên, hiệu quả hạn chế khi nguồn cung tổng thể vẫn cao. Về dài hạn, việc kiểm soát diện tích và chuẩn hóa sản xuất là yêu cầu bắt buộc, nhưng không thể phát huy tác dụng ngay trong vụ hiện tại.

Triển vọng ngắn hạn của giá sầu riêng không mấy tích cực. Nguồn cung vẫn còn khá lớn và giá tại thị trường xuất khẩu chưa có dấu hiệu phục hồi rõ ràng, mặt bằng giá trong nước khó tăng mạnh trở lại. Trong kịch bản không thuận lợi, giá bán xô có thể tiếp tục duy trì ở mức sát hoặc dưới giá thành trong một thời gian, khiến áp lực thua lỗ kéo dài. Diễn biến lần này cho thấy rõ một thực tế: khi giá tăng, diện tích mở rộng nhanh; khi giá giảm, rủi ro dồn về phía người trồng. Chu kỳ này không mới, nhưng với sầu riêng, quy mô và tốc độ đang lớn hơn. Nếu không kiểm soát tốt sản lượng và chất lượng, tình trạng giảm giá sâu có thể lặp lại trong các vụ tới, với mức độ còn khó kiểm soát hơn. (Nguồn: Ban Biên tập Bản tin Thị trường tổng hợp)