Nắng nóng, khô hạn, nguy cơ xâm nhập mặn và áp lực dịch hại gia tăng đang đặt vụ lúa ở ĐBSCL trước nhiều thách thức.

Nhiều cơ quan dự báo khí tượng đã dự báo một đợt El Nino cường độ mạnh sắp xuất hiện, dự kiến kéo dài từ nay đến năm 2027, có thể gây ra nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan, đe dọa trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp.

Theo Cục Khí tượng Thủy văn, sự xuất hiện của El Nino đặt ra thách thức lớn, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng kéo dài, thiếu hụt lượng mưa theo mùa, suy giảm nguồn nước, dẫn đến hạn hán và xâm nhập mặn nghiêm trọng, đặc biệt tại Duyên hải Nam Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và ĐBSCL.

Nông dân cần thường xuyên thăm đồng và chủ động quản lý dịch hại từ sớm. Ảnh: Anh Thư.

Trong bối cảnh này, các chuyên gia khuyến cáo nông dân cần chủ động điều chỉnh kỹ thuật canh tác, quản lý nước và dinh dưỡng, đồng thời bảo vệ sức khỏe cây lúa từ sớm, giúp cây tăng sức chống chịu và thích ứng với các điều kiện thời tiết bất lợi.

Chủ động thích ứng El Nino

Nắng nóng kéo dài, khô hạn và dịch hại gia tăng đang khiến nhiều vùng trồng lúa rơi vào trạng thái "stress", dẫn đến suy kiệt và sụt giảm năng suất. Để ứng phó, các chuyên gia khuyến cáo nhà nông cần triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật ngay từ đầu vụ.

Khâu canh tác đóng vai trò nền tảng. Bà con cần làm đất kỹ, san phẳng mặt ruộng và giảm lượng giống gieo sạ. Việc sạ thưa hoặc sạ hàng giúp ruộng thông thoáng, hạn chế sâu bệnh và tiết kiệm chi phí vật tư. Với đất nhiễm phèn, cần cải thiện độ pH kết hợp bón phân cân đối để cây lúa hấp thu dinh dưỡng tốt hơn. Để ứng phó với hạn mặn, kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ sẽ giúp tiết kiệm nước và kích thích rễ ăn sâu, riêng vùng xâm nhập mặn cần chủ động rửa mặn, phục hồi bộ rễ trước khi bón đạm.

Bên cạnh canh tác, việc quản lý dịch hại đòi hỏi tính chính xác cao. TS Nguyễn Đức Cương - Trưởng Bộ môn Bảo vệ thực vật (Viện Lúa ĐBSCL) khuyến cáo bà con cần kiểm soát chặt các đối tượng có thể bùng phát mạnh mùa này như rầy nâu, sâu cuốn lá, bọ xít hôi và nhện gié. Đặc biệt với hai bệnh hại nguy hiểm ảnh hưởng nặng nề đến năng suất lúa là đạo ôn và lem lép hạt, yếu tố quyết định nằm ở thời điểm xử lý. TS Cương nhấn mạnh nhà nông cần tập trung phun phòng đúng hai giai đoạn then chốt là khi lúa vừa trổ lác đác và khi đã trổ đều.

Song song đó, việc bảo vệ bộ lá đòng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe cây lúa. Giữ lá đòng xanh, bền giúp cây lúa duy trì quá trình quang hợp, tối ưu hóa việc tích lũy dưỡng chất vào hạt, đảm bảo năng suất và chất lượng hạt lúa cuối vụ.

Áp dụng bộ giải pháp của Bayer

Tại ruộng lúa của ông Nguyễn Hoài Vững ở xã Trường Khánh, TP Cần Thơ, giống lúa ST 25 được canh tác tại đây đang phát triển tốt, lúa đang trong giai đoạn làm đòng, không có hiện tượng nhiễm đạo ôn. Quan sát bằng mắt thường cho thấy cây lúa khá khỏe, lá đòng to, màu xanh đậm. Đây là tiền đề để quá trình quang hợp tạo tinh bột diễn ra thuận lợi và liên tục, giúp hình thành tối đa số hạt trên bông, từ đó giúp ruộng lúa đạt năng suất tốt.

Ông Vững cho biết nhờ được tư vấn từ chuyên gia nông nghiệp, ông đã áp dụng bộ giải pháp của Bayer nhiều năm và thấy đạt hiệu quả tốt. Trong đó ông rất tâm đắc sản phẩm Nativo. Sử dụng sản phẩm này giúp cây lúa phòng được bệnh đạo ôn, lem lép hạt trong giai đoạn từ lúc làm đòng đến lúc trổ. Khi dùng Nativo, ông không cần phối trộn thêm sản phẩm gì khác. Sau khi dùng, quan sát trên đồng thấy lúa đứng lá, đặc biệt khi trổ - chín lá đòng vẫn giữ được màu xanh.

Kỹ sư nông nghiệp Lý Hoàng Minh (Công ty TNHH Bayer Việt Nam) cho biết, điểm đặc biệt của Nativo so với các sản phẩm khác là khả năng quản lý được nhiều bệnh hại trên lúa như đạo ôn lá, đạo ôn cổ bông và lem lép hạt.

Đặc biệt, Nativo giúp giảm thiểu tình trạng căng thẳng oxy hóa bằng cách tăng cường hoạt động của các enzyme có lợi và vô hiệu hóa các độc tố sinh ra khi cây lúa gặp thời tiết xấu. Nhờ đó, tế bào lúa ít bị tổn thương hơn, giúp cây chống chịu cực tốt trước các điều kiện bất lợi như nắng hạn hay áp lực nấm bệnh. Đây là chìa khóa giúp lúa không bị đứt gãy đà sinh trưởng trong giai đoạn làm đòng và trổ bông.

Ngoài ra, sản phẩm này còn giúp thúc đẩy quá trình đồng hóa đạm (Nitrate) bằng cách tăng cường hoạt tính enzyme nội sinh để chuyển hóa mạnh mẽ thành các axit amin và protein nuôi cây. Cây lúa hấp thu phân bón triệt để và hiệu quả hơn, giúp nông dân tối ưu hóa chi phí đầu tư, lá lúa vẫn xanh khỏe mà không cần lạm dụng phân bón.

Ruộng lúa của hộ ông Nguyễn Hoài Vững ở xã Trường Khánh, TP Cần Thơ. Ảnh: Anh Thư.

Bên cạnh Nativo, bộ quy trình "Bội thu lúa" của Bayer còn bao gồm các giải pháp khác cho nhà nông lựa chọn sử dụng theo nhu cầu thực tế của ruộng như Vayego giúp kiểm soát sâu đục thân, sâu cuốn lá ở giai đoạn làm đòng đến trổ; Antracol hỗ trợ bảo vệ bộ lá và bổ sung kẽm giúp tăng cường khả năng chống chịu của cây lúa trước điều kiện thời tiết cực đoan như nắng nóng hoặc mưa dầm, đồng thời phòng ngừa hiệu quả bệnh đốm vằn và vàng lá; Aliette được sử dụng để quản lý nhóm bệnh do vi khuẩn, trong đó có cháy bìa lá.

Bên cạnh việc bảo vệ năng suất, theo Tiến sĩ Lê Văn Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh An Giang, làm lúa hiện nay cần chuyển dịch sang tư duy hiệu quả kinh tế, đầu tư đúng lúc, đúng chỗ, đặc biệt vào các giai đoạn quyết định đến năng suất.

Theo ông Dũng, vấn đề cực kỳ quan trọng đối với hạt gạo xuất khẩu hiện nay là dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Các doanh nghiệp thu mua lúa gạo lớn đều đang áp dụng tiêu chuẩn nghiêm ngặt của EU và Nhật Bản.

Để đảm bảo điều này, nông dân được khuyến cáo lựa chọn và sử dụng thuốc BVTV căn cứ vào tình hình thực tế trên đồng ruộng, tuân thủ nguyên tắc "4 đúng" (đúng đối tượng, đúng thời điểm, đúng liều lượng và đúng cách), đồng thời đảm bảo thời gian cách ly. Nông dân cũng cần thường xuyên thăm đồng, tránh phun thuốc theo thói quen và chỉ xử lý khi cần thiết.

Khảo sát do Trung tâm Khuyến nông An Giang phối hợp cùng Bayer Việt Nam triển khai cho thấy những ruộng lúa áp dụng quy trình quản lý dịch hại khoa học, kiểm soát tốt dư lượng đảm bảo an toàn (dưới mức quy định của EU/Nhật Bản) luôn được các doanh nghiệp ưu tiên bao tiêu với mức giá cao hơn từ 200 - 500 đồng/kg so với canh tác truyền thống.

Anh Thu

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/